Yorumlar
Değerli Takipçilerim,
Yaklaşık iki yıldan beri WEB sayfamın “Toplumu Bilgilendirme / Sıkça Sorulan Sorular” başlığı altında, bana radyasyon konusunda iletilen 300’den fazla soruya yanıt vermeye çalıştım. Ayrıca 30’dan fazla eğitim videosu ve bazı televizyon yayınlarım YouTube kanalımda mevcut. Bunlara ilave olarak, yine sayfamda farklı başlıklar altında akademik ve popüler yazılarım var. WEB sayfama geçen yıldan bu temmuz ayına kadar yaklaşık olarak 300 000 giriş oldu, bu rakam benim için son derece memnun edici.
Bana sıklıkla gelen talepleri de dikkate alarak, Bireyselleştirilmiş Radyasyon Danışmanlık hizmeti başlatıyorum. Telefon veya zoom üzerinden online ya da özelden mesajlaşma ile takipçilerimle birebir iletişim içerisinde olacağım.
Niçin gerek duydum:
Sayfamdaki Yorumlar ve Sıkça Sorulan Sorular kısımları herkesin okumasına açık, dolayısıyla kişisel sorularınıza verilen yorumlarımın bu açık alanlarda yayınlanması bazı durumlarda etik ihlali olabileceğinden, yanıtlarım eksik kalabiliyor. Ayrıca bireyselleştirilmiş radyasyon risk hesaplamalarının detaylı olarak yapılabilmesi için hastaya ve incelemeyi yapan kuruluş ile ışınlamalarda kullanılan cihazlara yönelik olarak özel ancak çoğu zaman paylaşılamayan bilgilere ihtiyaç duyuyorum.
Radyasyon konusunun çok geniş bir yelpazede olması, videolarımın içeriklerini mümkün olduğu kadar geniş bir hedef kitlesine yönelik olarak hazırlamamı gerektiriyor. Bazı videolarım ilgili konularda çalışanlar için tatmin edici olurken, ilgileri merak düzeyinde olan ya da farklı mesleklerdeki izleyicilerim için anlaşılması zor olabiliyor.
Bazen gelen sorular son derece spesifik ve/veya akademik ölçekte, tüm takipçilere hitap etmiyor ve özelden yanıtlanması gerekiyor.
Danışmanlık hizmetimin diğer ayağı ise birey veya gruplar için online eğitim etkinliği.
Bu hizmetimi, e-postama (doganbor@gmail.com) yapılacak başvuru sonucu kararlaştırılacak randevu sonrası gerçekleştirmeyi planlıyorum.
Bu hizmeti bir ücret karşılığı vereceğim. Katkımın süresi ve detaylarına bağlı olarak farklı tarifeler söz konusu olacak.
Üzerinde durmak istediğim önemli bir husus var. Bana iletilen soruların bir kısmının yanıtları sıkça sorulan sorular kısmında veya video ya da yazılarımda var. Benzer soruları yanıtlamam mümkün değil. Ancak herkesi ilgilendiren soruları yine şimdiye kadar olduğu gibi açık ortamda gönüllük esasına göre yayınlayacağım
Özelden katkı sağlayabileceğimi düşündüğüm konular:
Radyasyon fobisi olan bireylerin bu endişeleri ile nasıl baş edecekleri ve doğru radyasyon bilincinin yerleşmesi üzerine eğitim verilmesi
Kendinizin veya çocuğunuzun tanısal radyolojik incelemelerde yüksek dozlarda radyasyona maruz kalıp kalmadığının araştırılması
Maruz kalınan radyasyona bağlı olarak yaşam boyu kanser ve diğer hastalıklar için risk hesaplamalarının her yaş için kapsamlı olarak yapılması.
Radyolojik inceleme yaptıracak hastalara, gereksiz radyasyon ışınlamalarından korunmaları üzerine kişiselleştirilmiş korunma stratejilerinin önerilmesi
Medikal gereksinimler nedeniyle belirli aralıklarla radyolojik inceleme yaptırması gereken hastalara risklerini azaltıcı önerilerin sunulması.
Işınlamalarda kullanılan görüntüleme sistemleri, donanım ve yazılımlarının, ışınlama parametrelerinin incelemelerin amaçlarına ve hastaya uygun olup olmadığının saptanması
Çalışan ve radyolojik inceleme yaptıracak hamile kadınlar için uygulanması gereken özel işlemlerin açıklanması
Radyasyon çalışanlarının korunma konusunda işverenleri ile karşılaştıkları sorunlara çözüm önerilerinin getirilmesi
Evlerde ve çevredeki radyasyon kaynakların neden olduğu ışınlamalar ile ilgili bilgilendirmeler.
Merhaba hocam benim hem kapanış bozukluğu hem de çene eklemi ağrı çiğneyememe problemlerim var 2 yılda birç8k tedaviye rağmen iyileşemedim.çiğneme yapamıyorım konışma bozuk ilaçlarla yaşıyorum son yıllarda arada çekildiğim dental tomografi dişçide 2 defa yılda bir. Onın dışında panoramik röntgenler oluyordı. En son bir dişçi bıldum. Ama benden klasik tomografide maxilla yüz fasiyal bt istedi. Ben Mr rica ettim ama kullandığı üst düzey aletleri tom8grafi ile entegre edebiliyormuş. Düşük doz deyince artık çektiğim ağrılar çiğneyememe durumundan kabul ettim. Görüntüleme merkezinde kurşun önlük kullanabilir miyim diye sordum, onlarda göğüs altından itibaren örtebiliriz dediler. Sonra bir topogram çekildim çok yüksekteymiş başım ve göğüs bölgemdeki kurşun önlük görünüyordu aşağı kaydırdılar. Çekim yapıldı doktorda çekimin doz raporunu görfüm şok geçirdim. Dlp 2864.59 mgy.cm Maxilla bt ye yüksek doz ama görüntüleme merkezi biz düşük verdik vs önemsemedi sonra CTDıvol 16 cm 106 mgy oldukça yüksek çözünürlükte görüntüleme merkezi biz düşük çekiyoruz deyip ben sanki anksiyete yaptım tavrında. Benim anladığım topogramda yukarda olduğum için göğüs üstümde kurşun yelek görünüyordu. Aşağı indim ama cihaz ayarı bundan dolayı mı yükseltti otomatik olarak, ya da ağzımda metal post ve mini vidalı dolgular vardı onlar mı arttırdı. Sizden ricam çok mu riskli durumdayım .47 yaşındayım. Size ekte bazı bilgiler göndrreceğim. Teşekkürler
Merhaba Özlem, öncelikle çok geçmiş olsun. Sanırım acemilerin eline düşmüşsün CTDI ve DLP yi bilmemeleri bir tarafa dozlarda normalin üstünde. Sanırım nedeni topogram görüntüsüne kurşun önlüğün girmesi. Bu görüntünün amacı cihaza hasta kalınlığına dair bir bilgi vererek doz ayarlamasını vücut anatomisine göre yapmasını sağlamak. genelde mA değeri ile bu ayar yapılıyor. Kurşun önlük X-ışınlarını önemli ölçüde soğurur, tabi cihaz bunu hastanın çok kalın olduğunu kabul ederek dozu arttırır. Esas yüksek olan CTDI değeri (kafa BT taramasındaki 106 mGy dikkate aldım) Dlp ‘nin ise eğer tarma uzunluğu 16 cm ise 1696 mGy cm olması gerek. Ancak DLP nin 2864 mGycm olduğunu yazmışsın. Aradaki farkı anlamadım. Detaylı ışınlama parametreleri (Dicom raporu), cihaz ve inceleme protokolünü bilmek gerek. Belkide topogramın DLP değerini verdiler.
BT dahil radyografi uygulamalarında artık zırh kullanılmıyor (yukarıda ifade ettim otomatik ışınlama kontrolünü etkiliyor) . Ancak bazı dental incelemeler için öneriliyor.
Bu yorumlar kısmında detaylara girmiyorum, Youtube videolarıma (Zırhlama ve iki adet Dental yayınlarıma bakabilirsin). Dozlar konusu içinde videolarım var.
Yaşını dikkate aldığımda ciddi bir riskin söz konsu olmadığını söyleyebilirim. Ancak incelemenin yapıldığı merkezde acaba çocukları ve gençleri nasıl ışınlıyorlar. Bu eğitimsizlik ihmal edilebilir gibi değil.
Bu yazımı incelemeyi yapanlara da okutabilirsin, umarım yazdıklarımı dikkate alırlar. İngilizce bilmiyorlarsa çalışanlar için hazırladığım dünya kadar video, makale ve bir de kitap var.
Son söz, Hastalıkların tanısında BT ve MR’ın yeri farklı, kararı hekim vermeli.
Sağlıklı günler
Prof. Dr. Doğan Bor
Cevabınız için teşekkür ederim. Hocam Dlp değeri bundan mı değişti bilmiyorum. çekime başladığında birkaç tur döndükten sonra cihazı durdurup beni çıkardılar biraz daha aşağı kaydırdılar sonra tekrar çekim yapıldı. Hatta çıkışta teknisyene neden 2 defa çekim yapıldı deyince pozisyonlama planlama yaptık diye cevap verdi. şu an o kadar endişe korku içindeyim ki.. yani keşke kurşun önlük kullanabilir miyim diye sormasaydım ya da kendileri gerek yok ya da doğru konumlandırsaydılar. Nasıl bunu aşacağım kendimi suçluyorum. Kafa baş bölgesi olunca kullanabilir miyim göğüstan aşağı diye sormuştum
Özlem bence bu olayı unut, yani risk konusunu, kendini niçin suçladığını da anlamadım. Önerim videolarıma bak ve yazdıklarımı bu incelemeyi yapanlara gönder.
İsmimi vermenin benim için hiç bir sakıncası yok. Belki biraz okurlar ve başta çocuk hastalar olmak üzere daha doğru ve itinalı iş yapmayı öğrenirler.
D. Bor
Merhabalar Saygıdeğer Hocam14 aylık bebeğimi öksürük şikayeti ile çocuk hekimine götürmüştüm. Akciğer grafisi istedi. Acemi ve işgüzar bir röntgen çalışanına denk geldik. Artık buna kader mi diyelim ne diyelim bilemiyorum. Bebek hareketli diye 5 kez akciğer grafisi çekti. Net görüntü alabilmek adına. Ve bunu bizi hiç uyarmadan yaptı. Açıkçası ne dozu kullandı, hangi parametrelerde çekim yaptı hiç bilmiyoruz. E-Nabız sisteminde de yazmıyor. Görüntülerin CD’sini aldım. Kendi uygulamalarınız üzerinden inceleyip değerlendirirseniz çok memnun olurum. E-Posta üzerinden görüntüleri gönderdim. Cihaz bilgisi: Drgem Diamond U kollu
İbrahim Bey selamlar,
Hiç bir şekilde kabul edilebilir bir durum değil. Bebek incelemelerinde hareketi engelleyecek aparatlar vardır. Ya yoktu ya da kullanılmadı. Size inceleme öncesi olası harekete karşı bebeğinizi ışınlama esnasında tutmanızı söyleyebilirdi.
Bir diğer husus ışınlama alanının akciğerlere sınırlanmamış olması, kolimasyon gerektiği şekilde kullanılmamış, tiroit organından alt abdomene kadar organlar ışınlanmamış.
Ancak çok fazla telaşa gerek yok bu incelemelerde dozlar çok düşük, herhangibir ışınlama parametresi (DAP, kVp vs) bilinmediği için kabaca yaptığım hesaplamalarda Etkin Dozu 0.04 – 0.05 mSv aralığında, keza akciğer dozuda bu aralıkta (0.05 – 0.07 mGy).
Yaşam boyu kanser riski 12 – 14 /1 Milyon (bu detayları WEB sayfam ve videolarımdan öğrenebilirsiniz). Tek inceleme durumunda riskte düşüyor (2 – 4) 1 M.
Bunlar son derece düşük riskler. Ancak bizlerin amacı bu risklere de hastaların maruz bırakılmaması.
Bence teknisyeni şikayet edin, kim bilir bu cehaletle kaç çocuğun gereksiz radyasyona maruz kamasına neden oluyordur. Hele tomografi de de çalışıyorsa o zaman durum çok daha ciddi demektir.
Sağlıklı günler.
Prof. Dr. Doğan Bor
Teşekkür ederim Doğan Hocam
İşte maalesef sağlık sektörü nereye evriliyor nasıl bir eğitim sistemimiz var hayret ediyorum bir insan acemi olabilir bunu anlarım ama nasıl cehalet içinde yetişir de bunlara sorumluluk verilir anlamak gerçekten mümkün değil. Yoktan yere ailelerin hayatlarını zehir edip can sıkıyorlar. Dediğiniz gibi BT biriminde de çalıştıysa kim bilir nasıl hatalar yaptı… Sayın Hocam röntgen ışınlamasının vücut dozlarına baktığımda mesela omurga için 0.7, karın bölgesi için 0.5 msv değerlerine rastlıyorum. Benim bebeğin bütün organları ışınlandığına göre abdomen ve pelvis bölgesi omurga ile beraber 0.7 msv’lik bir doz mu almış oluyor? Sadece Akciğer bölgesi için mi 0.05 değerini yazdınız? Bu noktayı anlayamadım Hocam bilgilendirirseniz çok memnun olurum.
Saygılarımla
Öyle şikayetler geliyor ki nasıl yanıt vereceğimi bilemiyorum, içler acısı bie sektör.
Videolarımda çok geniş bilgi var.
Tüm vücutda ki bir organın kanser riski için etkin dozu hesaplarız. Karın ve omurga değil, radyasyon hassasiyeti olan organlar dikkate alınır (mide, akciğer, kolon vs gibi).
İkinci bir risk analizini ise hedef organın (sizin durumda akciğer) kanser riskine bakarız.
Tekrar edeyim radyografide dozlar çok düşüktür, ve riskler milyonda bir kaç kişi.
1 milyonda zaten 400 000 kişinin yaşam boyu radyasyon dışı kanserojenlere bağlı riskleri var.
D. Bor