Yorumlar
Değerli Takipçilerim,
Yaklaşık iki yıldan beri WEB sayfamın “Toplumu Bilgilendirme / Sıkça Sorulan Sorular” başlığı altında, bana radyasyon konusunda iletilen 300’den fazla soruya yanıt vermeye çalıştım. Ayrıca 30’dan fazla eğitim videosu ve bazı televizyon yayınlarım YouTube kanalımda mevcut. Bunlara ilave olarak, yine sayfamda farklı başlıklar altında akademik ve popüler yazılarım var. WEB sayfama geçen yıldan bu temmuz ayına kadar yaklaşık olarak 300 000 giriş oldu, bu rakam benim için son derece memnun edici.
Bana sıklıkla gelen talepleri de dikkate alarak, Bireyselleştirilmiş Radyasyon Danışmanlık hizmeti başlatıyorum. Telefon veya zoom üzerinden online ya da özelden mesajlaşma ile takipçilerimle birebir iletişim içerisinde olacağım.
Niçin gerek duydum:
Sayfamdaki Yorumlar ve Sıkça Sorulan Sorular kısımları herkesin okumasına açık, dolayısıyla kişisel sorularınıza verilen yorumlarımın bu açık alanlarda yayınlanması bazı durumlarda etik ihlali olabileceğinden, yanıtlarım eksik kalabiliyor. Ayrıca bireyselleştirilmiş radyasyon risk hesaplamalarının detaylı olarak yapılabilmesi için hastaya ve incelemeyi yapan kuruluş ile ışınlamalarda kullanılan cihazlara yönelik olarak özel ancak çoğu zaman paylaşılamayan bilgilere ihtiyaç duyuyorum.
Radyasyon konusunun çok geniş bir yelpazede olması, videolarımın içeriklerini mümkün olduğu kadar geniş bir hedef kitlesine yönelik olarak hazırlamamı gerektiriyor. Bazı videolarım ilgili konularda çalışanlar için tatmin edici olurken, ilgileri merak düzeyinde olan ya da farklı mesleklerdeki izleyicilerim için anlaşılması zor olabiliyor.
Bazen gelen sorular son derece spesifik ve/veya akademik ölçekte, tüm takipçilere hitap etmiyor ve özelden yanıtlanması gerekiyor.
Danışmanlık hizmetimin diğer ayağı ise birey veya gruplar için online eğitim etkinliği.
Bu hizmetimi, e-postama (doganbor@gmail.com) yapılacak başvuru sonucu kararlaştırılacak randevu sonrası gerçekleştirmeyi planlıyorum.
Bu hizmeti bir ücret karşılığı vereceğim. Katkımın süresi ve detaylarına bağlı olarak farklı tarifeler söz konusu olacak.
Üzerinde durmak istediğim önemli bir husus var. Bana iletilen soruların bir kısmının yanıtları sıkça sorulan sorular kısmında veya video ya da yazılarımda var. Benzer soruları yanıtlamam mümkün değil. Ancak herkesi ilgilendiren soruları yine şimdiye kadar olduğu gibi açık ortamda gönüllük esasına göre yayınlayacağım
Özelden katkı sağlayabileceğimi düşündüğüm konular:
Radyasyon fobisi olan bireylerin bu endişeleri ile nasıl baş edecekleri ve doğru radyasyon bilincinin yerleşmesi üzerine eğitim verilmesi
Kendinizin veya çocuğunuzun tanısal radyolojik incelemelerde yüksek dozlarda radyasyona maruz kalıp kalmadığının araştırılması
Maruz kalınan radyasyona bağlı olarak yaşam boyu kanser ve diğer hastalıklar için risk hesaplamalarının her yaş için kapsamlı olarak yapılması.
Radyolojik inceleme yaptıracak hastalara, gereksiz radyasyon ışınlamalarından korunmaları üzerine kişiselleştirilmiş korunma stratejilerinin önerilmesi
Medikal gereksinimler nedeniyle belirli aralıklarla radyolojik inceleme yaptırması gereken hastalara risklerini azaltıcı önerilerin sunulması.
Işınlamalarda kullanılan görüntüleme sistemleri, donanım ve yazılımlarının, ışınlama parametrelerinin incelemelerin amaçlarına ve hastaya uygun olup olmadığının saptanması
Çalışan ve radyolojik inceleme yaptıracak hamile kadınlar için uygulanması gereken özel işlemlerin açıklanması
Radyasyon çalışanlarının korunma konusunda işverenleri ile karşılaştıkları sorunlara çözüm önerilerinin getirilmesi
Evlerde ve çevredeki radyasyon kaynakların neden olduğu ışınlamalar ile ilgili bilgilendirmeler.
Sayın Prof. Dr. Doğan Bor Hocam, Saygılarımla,
Kızımın farklı tarihlerde çekilen 3 adet Beyin/Baş Tomografisi (BT) ile ilgili toplam birikimli radyasyon dozu ve efektif risk konusunda kıymetli görüşünüze ve rehberliğinize başvurmak istiyorum.
Çekimlere ait detaylı cihaz ve doz parametreleri şu şekildedir:
1. 1. Çekim (10.04.2022 / ~1 Yaş): Pediatrik Beyin BT
CTDIvol: 11 mGy
DLP: 240.10 mGy·cm
2. 2. Çekim (06.12.2022 / ~1.5 Yaş): Pediatrik Beyin BT
CTDIvol: 27 mGy
DLP: 662.00 mGy·cm
3. 3. Çekim (27.08.2026 / ~5 Yaş): Pediatrik Beyin BT
CTDIvol: 24 mGy
DLP: 561.99 mGy·cm
Toplam Birikimli DLP: 1464.09 mGy·cm
Sorularım:
1. Güncel pediatrik k-faktörleri (doku ağırlık katsayıları) ışığında, kızımın aldığı bu toplam 1464.09 DLP değerinin net efektif doz (mSv) karşılığı ve biyolojik tolerans düzeyi nedir?
2. Çocuk kafa BT protokollerinde doku duyarlılığı (özelikle kranial bölge sınırlılığı) göz önüne alındığında, bu toplam dozun uzun vadeli stokastik risk açısından klinik/radyobiyolojik değerlendirmesini nasıl yaparsınız?
Kızımın genel durumu iyi olup çekimler acil klinik gereksinimler doğrultusunda tamamlanmıştır. Ailevi kaygılarımızı gidermek adına değerli değerlendirmelerinizi rica eder, saygılar sunar
Eda Hanım selamlar,
Çocukların beyin BT incelemelerinde lokalize ışınlama nedeniyle beyin dozu ve kanser riskini hesaplıyorum. Ancak karşılaştırmaların yapılabilmesi için etkin dozu da bazen veriyorum.
Kızınızın CTDI ve DLP değerleri genelde normal sınırlar içerisinde, 1.5 yaş incelemesinde tarama fazla uzun yapılmış ve normal değerin biraz üzerinde ancak kayda değer bir risk artışı yok. Beyin dozu sırasıyla 10 mGy, 25 mGy ve 20 mGy. Yaşam boyu ortalama beyin kanseri riski: 3 / 10 000, 8 / 100 000 ve 4 / 100 000 civarında. Detaylar için yazılarımı okuyunuz.
İncelemelerdeki etkin dozlar 2.24 mSv, 6.87 mSv ve 3.76 mSv. Yaşam boyu tüm vücut için kanser riskleri yine çok düşük.
Her incelemenin riski ayrı değerlendirilir, bir den fazla yapılan incelemelerde riskler toplanır. Beyin için bu toplam risk: 16 / 100 000 . Yaşamın diğer nedenlere bağlı riskler göz önüne alınırsa artış 521/100 000 den 544/100 000 kişiye çıkıyor. İncelemenin tıbbi yararı düşünülürse çok düşük bir risk.
K Faktörleri birçok parametreye bağlı yaş, cinsiyet, organ ve hatta kullanılan BT sistemleri gibi. Ben kanser risklerini gelişmiş yazılımlarla hesaplıyorum. Toplam DLP yi tek bir k faktörü ile çarpmak hatalı, yaşa göre değişir.
Risk açısından klinik bir değerlendirme yapamam, ancak verdiğim rakamlar sanırım aydınlatıcı.
Eda Hanım bu tür kapsamlı sorulara genelde danışmanlık kapsamında yanıt veriyorum ancak konuya ilgili olduğunuz anlaşılıyor bu da istisnai bir durum oldu sizin için.
Sağlıklı günler.
Doğan Bor
“Doğan Hocam,
Sürecimizi önemseyip bana ve evladımın durumuna özel olarak vakit ayırmanız, detaylıca aydınlatmanız benim için çok kıymetli. Bir hekimin ve bilim insanının gösterdiği bu özel hassasiyet içimizi çok rahatlattı.
Yoğunluğunuzun arasında gösterdiğiniz bu özel ilgi, nezaket ve ayırdığınız değerli vakit için size yürekten teşekkür ederim. Biliminizin de insanlığınızın da değeri ölçülemez.
Saygı ve minnetlerimle…”
Eda Hanım, nazik geri dönüşünüz için teşekkür ederim, hekim değil medikal fizik uzmanlığım.
Sağlıcakla kalın.
D. Bor